PEYGAMBERİMİZ (SƏV)ın KİTAB ƏHLinə RƏFTARI BÜTÜN MÜSƏLMANLARA NÜMUNƏ olmalıdır

Allah Quranda Yəhudiləri və Xristianları Kitab Əhli olaraq adlandırmış və Müsəlmanlarla, Kitab Əhli arasındakı əlaqənin necə olması lazım olduğunu detalları ilə bildirmişdir. İslamiyyətin doğuşundan etibarən Müsəlmanlarla, Kitab Əhli arasında xoşgörüş və anlayış ön planda olmuşdur. Əhli Kitab, -hər nə qədər kitabları və bəzi inanışları sonradan təhrif edilmiş olsa da- təməli Allahın vəhyinə söykən/dözən bir çox əxlaqi dəyərə, haram və halal anlayışlarına malikdir. Quranda Müsəlmanlarla Əhli Kitab arasında hörmətli və mədəni əlaqələr qurulması təşviq edilər. Kitab Əhlinin yeməyi Müsəlmanlara, Müsəlmanların yeməyi də onlara halaldır; Müsəlman kişilər Kitab Əhlindən qadınlarla evlənə bilərlər. (Maidə Surəsi, 5) Bu hökmlər, Müsəlmanlar ilə Xristian və Yəhudilər arasında isti qonşuluq əlaqələri və qohumluq bağları təsis edilə biləcəyini, iki tərəfin bir-birlərinin yemək dəvətlərinə razılıq edə biləcəyini göstərər.

Müsəlmanlar üçün hər mövzuda olduğu kimi bu mövzuda da ən gözəl nümunə Peyğəmbər Əfəndimizdir. Hz. Məhəmməd (səv), Yəhudi və Xristianlara qarşı hər vaxt son dərəcə ədalətli və mərhəmətli davranmış, İlahi dinlərin mənsubları ilə Müsəlmanlar arasında sevgi və uzlaşmağa söykənən bir mühit yaradılmasını istəmişdir. Peyğəmbərimiz (səv) dövründə və sonrasında, Xristian və Yəhudilərin öz dinlərini dilədikləri şəkildə yaşamalarına icazə verəcək və avtonom camaatlar olaraq varlıqlarını davam etdirə bilmələrini təmin edəcək razılaşmalar edilmiş və zəmanətlər verilmişdir. İslamiyyətin ilk illərində Məkkəli müşriklərin əziyyət və nəşr/təzyiqlərinə məruz qalan Müsəlmanların bir qisimi, Peyğəmbər Əfəndimizin öyüdüylə, Efiopiyadakı Xristian Kral Necaşiyə sığınmışlar. Peyğəmbərimiz (səv)la birlikdə Mədinəyə köç edən möminlər isə, Mədinədə yaşayan Yəhudilərlə, sonradan gələcək bütün nəsillərə nümunə olacaq bir bir yerdə həyata modeli inkişaf etdirmişlər. İslamın yayılış dövründə də, Ərəbistandakı Yəhudi və Xristian birliklərinə göstərilən dözümlülük, Müsəlmanların Kitab Əhlinə qarşı xoşgörüş və ədalətinin əhəmiyyətli bir nümunəs(n)i olaraq tarixə keçmişdir.

Məsələn, Hz. Peyğəmbər (səv), Xristian olan İbn Harris b. Ka'b və dindaşlarına yazdırdığı razılaşma mətnində: "Şarkta və Qərbdə yaşayan bütün Xristianların dinləri, kilsələri, canları, ismətləri və malları Allahın, Peyğəmbərin və bütün möminlərin himayəsindədir. Xristianlıq dini üzrə yaşayanlardan heç kim, İslamı qəbula çətinlik çək/məcbur edilməyəcək. Xristianlardan biri hər hansı bir cinayətə və ya haqsızlığa məruz qalsa Müsəlmanlar ona kömək etmək zorundadırlar" maddələrini yazdırdıqdan sonra: "... Kitab Əhliylə ən gözəl olan bir tərzin xaricində mübarizə etməyin. Və dəyin ki: "Bize və sizə endirilənə iman etdik; bizim İlahımız də, sizin İlahınız da birdir və biz ONA təslim olmuşuz." (Ənkəbut Surəsi, 46) ayəsini oxumuşdur. 1

Rəsulullah (səv)ın Kitab Əhlinin toy yeməklərinə qatıldığına, xəstələrini ziyarət etdiyinə və onlara ikramda ol/tapıldığına dair rəvayətlər var. Hətta Necran Xristianları, ziyarətə gəldiklərində Hz. Məhəmməd (səv) onlara əbasını sərmiş və oturmalarını söyləmişdir. Peyğəmbər Əfəndimizin, Misirli bir Xristian olan Hz. Mariye (və ya Məryəm) ilə etmiş olduğu evlilik də, bu anlayışın nümunələrindən biridir. Peyğəmbərimiz (səv)ın vəfatının ardından da, Müsəlmanların Kitab Əhlinə qarşı göstərdikləri gözəl əxlaqın təməli, Hz. Məhəmməd (səv)ın həyatı boyunca bu birliklərə qarşı göstərdiyi xoşgörüşə söykən/dözməkdədir.